Bezwaarschrift NIPT

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
t.a.v. Directie
Wetgeving en Juridische Zaken
Postbus 20350
2500 EJ Den Haag

Heiloo, 13 januari 2015

Betreft: Bezwaarschrift WBO-vergunning NIPT
Besluit 25-04-2014, nr. 350010-118701-PG

Hoogedelgestrenge heer, mevrouw,

Namens ouders van kinderen met het Downsyndroom maak ik bezwaar tegen de WBO vergunningverlening voor wetenschappelijk onderzoek naar de Niet Invasieve Prenatale Test (NIPT) op gronden genoemd in artikel 9 van de WBO. De verstrekte gegevens, en daaruit voortvloeiende aannames, zijn onvoldoende en onjuist en wij menen dat indien de correcte omstandigheden volledig bekend zouden zijn geweest, een andere beslissing zou zijn genomen.

Achtergrond
De NIPT (Niet Invasieve Prenatale Test, ook wel Down-test genoemd) stelt trisomie vast aan de hand van DNA van de foetus in het bloed van de zwangere vrouw. Trisomie wil zeggen dat er drie exemplaren zijn van chromosomen, waarvan er slechts twee horen te zijn. Trisomieën leiden tot syndromen van meer of minder ernstige afwijkingen en aandoeningen van de foetus. In Nederland wordt screening aangeboden op trisomie van chromosoom 21 (downsyndroom), trisomie van chromosoom 13 (syndroom van Patau) en trisomie van chromosoom 18 (syndroom van Edwards).
Momenteel loopt in Nederland een tweejarige proef waarbij NIPT routinematig wordt aangeboden aan vrouwen met een kans groter dan 1 op 200 op het krijgen van een kind met trisomie 13, 18 of 21. Deze proef duurt twee jaar, en is begonnen op 1 april 2014, waarna de Minister op basis van een evaluatie van deze proef een besluit zal nemen over structurele inbedding in de prenatale screening.

Bij de voorlopige invoering van de NIPT heeft de Gezondheidsraad de Minister geadviseerd over de afwegingen die hieraan ten grondslag liggen. De Minister heeft ervoor gekozen om op cruciale punten af te wijken van het advies van de gezondheidsraad, in het bijzonder met betrekking op het testen van trisomie 21. Het is onduidelijk op welke grond de Minister tot dit besluit is gekomen.

Op drie punten gebruikt de Minister overwegingen die afwijken van de adviezen van de Gezondheidsraad, en in onze ogen, van de realiteit met betrekking tot trisomie 21. Het gaat om de volgende expliciete of impliciete aannames:
1. Downsyndroom (trisomie 21) is een ernstige afwijking
2. De NIPT vergroot de zinvolle handelingsopties van vrouwen
3. Het invoeren van de NIPT is niet gericht op het realiseren van besparingen in de zorg

Aannames en bezwaren

Aanname 1. Downsyndroom is een ‘ernstige afwijking’.

De Gezondheidsraad heeft de Minister de overweging meegegeven om de NIPT niet voor Downsyndroom in te voeren. De raad oordeelt dat er redenen zijn om te stellen dat Downsyndroom geen ernstige afwijking is.
In de gebruikelijke medische definities betekent een ‘ernstige afwijking’ iets levensbedreigend en/of zeer sterk beperkend voor het leven. Vergelijk het met een zeemeermin syndroom, waarbij vele overlijden aan orgaan falen, dat als een ernstige afwijking te boek staat. Ook afwijkingen met een kortere levensverwachting, zoals “neuralebuisdefecten” (open ruggetje), hemofilie of de ziekte van Duchenne vallen onder ernstige afwijking. Het “syndroom van Patau” (trisomie 13) of “syndroom van Edwards” (trisomie 18) vallen ook onder de classificatie ‘ernstige afwijking’. Deze chromosoomafwijkingen zijn vrijwel niet met het leven verenigbaar, wat de Gezondheidsraad aanhaalt als de rechtvaardiging om voor de prenatale diagnose hiervan de NIPT te gebruiken.

‘Ernstig’ kan ook duiden op ontwikkeling. Bij kinderen met een IQ lager dan 50 wordt gesproken over ernstige ontwikkelingsachterstand. Gemiddeld hebben kinderen met Downsyndroom een IQ van meer dan 50.
Voorts kan ‘ernstige afwijking’ worden geassocieerd met ‘lijden’. Echter de meerderheid van mensen met Downsyndroom (volgens Amerikaans onderzoek*1 zelfs 99%) geeft aan tevreden te zijn met zijn/haar leven. Volgens ander onderzoek uit de VS *2 geeft 88% van broers en zussen aan Downsyndroom als een verrijking te ervaren. Volgens TNO*3 geven 8 op de 10 ouders, en 9 op de 10 broers en zussen aan, Downsyndroom in het gezin als positief te ervaren.

Het is van belang om te beseffen dat leven met Downsyndroom de laatste decennia sterk veranderd is: door medische vooruitgang is de levensverwachting van een persoon met Downsyndroom sinds 1960 gestegen met 456%. Mensen met Downsyndroom worden gemiddeld 55 jaar. Door nieuwe inzichten is de kwaliteit van leven enorm gestegen. De meeste kinderen met Downsyndroom groeien thuis op. In het buitenland (bv. in de VS waar inclusief onderwijs al sinds midden jaren ’70 wettelijk geregeld is) gaat de ruime meerderheid naar het regulier onderwijs, en functioneren de meesten mensen met Down ook op redelijk ‘normale’ wijze in hun jeugd en volwassenheid. Door nieuw medisch onderzoek in de VS met trisomie muizen *4 is de verwachting dat de kwaliteit van leven voor mensen met Downsyndroom nog verder zal stijgen.

Tot slot wijzen meerdere buitenlandse studies uit dat kinderen met Downsyndroom beter functioneren door inclusie. Inclusief onderwijs staat in Nederland echter nog in de kinderschoenen: slechts 7% van kinderen met Downsyndroom doorloopt regulier basisonderwijs –bron TNO.

Ik dien bezwaar in tegen de term “ernstige afwijking” die, volgens de gebruikelijke definities, te zwaar is voor Downsyndroom en daarmee geen grond is voor routinematige invoering voor de NIPT voor Downsyndroom.

Aanname 2: De NIPT vergroot de zinvolle handelingsopties van vrouwen.

De Gezondheidsraad heeft de Minister in 2010 geadviseerd zwangeren de mogelijkheid te geven de screening te beperken tot trisomie 13 en 18. Hiermee krijgen vrouwen de mogelijkheid alleen te weten te komen of hun foetus lijdt aan een fatale aandoening. Hiermee komt het zogenaamde recht op niet-weten dat vrouwen hebben m.b.t. niet fatale afwijkingen niet in het geding.
Trisomie 13 en 18 zijn voor het kind vrijwel niet met het leven verenigbaar en brengen extra risico’s van morbiditeit en mortaliteit voor de zwangere vrouw met zich mee.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) vond echter dat de screening primair gericht moest blijven op trisomie 21 en nam dit advies daarom niet over. De zwangere mag er dus wèl voor kiezen haar foetus alleen te laten screenen op de ‘minder ernstige’ trisomie 21, maar niet alleen op de ‘ernstige’ trisomie 13 of 18. Terwijl zwangerschap bij de laatste twee ook hogere risico’s van complicaties en zelfs overlijden van de zwangere met zich meebrengt.

Ouders worden ongevraagd met een keuze opgezadeld, wanneer de uitslag van de screening aangeeft dat de foetus Downsyndroom heeft. Dit is een keuze tussen het uitdragen of afbreken van de zwangerschap, aangezien de uitslag geen mogelijkheid geeft om de gezondheidswinst voor het kind op enigerlei wijze te beïnvloeden.
Voor ouders die beslist niet willen weten of de foetus Downsyndroom heeft, brengt de NIPT (door primair op Downsyndroom gericht te zijn) een keuzebeperking met zich mee.

Ik dien bezwaar in tegen de overschrijding van het recht op niet-weten voor ouders die kiezen voor screening van fatale trisomie 13 en 18 en de beperking van de keuzevrijheid.

Aanname 3: Het doel van screening is niet gericht op besparingen in de zorg voor mensen met Downsyndroom en in de samenleving.

De Gezondheidsraad stelt:
“Preventie in de zin van een maatschappelijke doelstelling, bijvoorbeeld gericht op besparing op de kosten van de zorg voor mensen met aangeboren aandoeningen of handicaps, is niet het doel van deze screening. Als dat wel zo was, zouden degenen gelijk hebben die prenatale screening op foetale afwijkingen zien als een discriminerende praktijk waarvan de boodschap uitgaat dat mensen met aandoeningen en handicaps niet welkom zijn in de samenleving.
Dat het werkelijk om iets anders gaat, namelijk: verschaffen van zinvolle reproductieve keuzemogelijkheden aan de zwangere en haar partner, moet in de praktijk van aanbod en uitvoering van de screening dan wel blijken.”
In hetzelfde advies stelt de Gezondheidsraad verder:
“Tot nu toe hebben technische mogelijkheden en kostenoverwegingen eerder dan inhoudelijke criteria bij de afbakening van het screeningsaanbod een rol gespeeld.”

Ik dien bezwaar in tegen het ontbreken van duidelijke inhoudelijke (onvoldoende) criteria in de afbakening van het screeningsaanbod.

Ik hoop dat deze uiteenzetting u meer helderheid verschaft over onze bezwaren tegen de onjuistheden in het afwegingskader achter het besluit voor vergunning voor invoering van de NIPT primair voor trisomie 21.

Hoogachtend,

Renate Lindeman

M: Downpride@mail.com

*1) Research article: Self-Perceptions From People With Down Syndrome
Brian G. Skotko,1†* Susan P. Levine,2† and Richard Goldstein3
1Division of Genetics, Department of Medicine, Children’s Hospital Boston, Boston, Massachusetts
2Family Resource Associates, Inc., Shrewsbury, New Jersey
3Department of Psychosocial Oncology and Palliative Care, Dana-Farber Cancer Institute, Boston, Massachusetts
Received 16 March 2011; Accepted 10 July 2011
http://www.brianskotko.com/images/stories/Files/ajmg%20self-advocates%20final%20paper.pdf

*2) Research article: Having a Brother or Sister With Down Syndrome:
Perspectives From Siblings
Brian G. Skotko,1†* Susan P. Levine,2† and Richard Goldstein3
1Division of Genetics, Department of Medicine, Children’s Hospital Boston, Boston, MA
2Family Resource Associates, Inc., Shrewsbury, NJ
3Department of Psychosocial Oncology and Palliative Care, Dana Farber Cancer Institute, Boston, MA
Received 17 March 2011; Accepted 30 June 2011
http://www.brianskotko.com/images/stories/Files/ajmg%20siblings%20final%20article.pdf

*3) TNO Brochure, een kind met Downsyndroom: Hoe ervaren ouders, broers en zussen een kind met Downsyndroom.
https://www.tno.nl/downloads/folder_downsyndroom_voor_zwangeren.pdf

*4) http://med.stanford.edu/news/all-news/2013/07/drug-improves-cognitive-function-in-mouse-model-of-down-syndrome-study-says.html

Quotes afkomstig uit: Gezondheidsraad:
Wet op het bevolkingsonderzoek: niet-invasieve prenatale test bij verhoogd risico op trisomie
Signalement
Samenvatting

Advertenties

6 gedachtes over “Bezwaarschrift NIPT

  1. Pingback: Bezwaarschrift WBO-vergunning NIPT | Down Pride

  2. Op voorspraak van Moeder Maria, Vader Jozef, en St. Michael.
    Zegen ik alle organisatie die Down beschermen, R.K. in.
    In de Naam van Jezus Christus, en onder Zijn Bescherming.
    Dit op zodanige wijze, dat persoonlijke geloofs opvatting, geen enkele rol speelt.

    Amen.
    LJJM Tausch

    Like

  3. Gaan we in de toekomst ook euthanasie plegen op kinderen waarvan tijdens hun jeugd blijkt dat ze stoornissen en/of aandoeningen hebben waar hun ouders geen raad mee weten? Ik denk aan autisme, ADHD en dergelijke. In mijn ogen is dit net zo verwerpelijk als voor de geboorte selecteren op het type kind dat je wel of niet wil hebben.

    Als ouder van een kind met down kan ik heel erg boos worden dat het in onze samenleving heel normaal lijkt dat onze kinderen klakkeloos bij het grof vuil worden gezet. Er wordt in de media of berichtgeving geen enkele vraag gesteld over of prenatale screening op Down wel juist is. Er wordt verondersteld dat het normaal is down sydroom op te sporen en ons van deze ongewenste kinderen te ontdoen.

    Kinderen met down hebben over het algemeen een goede levensverwachting en zijn meestal heel gelukkig. Het welzijn van het kind is geen enkele reden om een zwangerschap met down af te breken. Het gaat slechts om het vermeende welzijn (of gemak) van de ouders. Hiermee bevinden we ons op een glijdende schaal van ethiek. Mogen we in de toekomst ook kinderen met klompvoetjes of hazelipjes wegdoen, of het zoveelste jongetje als we graag een meisje willen?? Of een kind met rood haar want dat wordt straks misschien wel gepest en dat is ook vervelend.

    Like

  4. Let wel, ik ben voor het principe van het medisch voor handen hebben van een NIPT. Zo’n test kan in gevallen zijn dienst bewijzen. Maar de bijbehorende argumentaties die ik zelfs in deze moderne tijd nog steeds voorbij zie komen, ook vanuit de hoek van mensen waar je wat van zou mogen verwachten, verbijsteren me steeds vaker.

    Naar mijn overtuiging sta je als ouder onvoorwaardelijk klaar voor je al dan niet toekomstige kind. Dat moet het uitgangspunt zijn voordat je überhaupt aan kinderen gaat denken. Even toespitsen: Als je van tevoren al denkt dat je als ouder niet geschikt bent om voor een kindje met Downsyndroom te zorgen, hoe geschikt denk je dan te worden als ouder van een willekeurig kind? Er zijn immers veel grotere problemen dan puur het Downsyndroom waarmee je geconfronteerd kunt worden tijdens de opvoeding van een willekeurig kind. Er kunnen zo ontzettend veel dingen gebeuren met een mens, dat het ronduit een wonder is dat er ook zo ontzettend veel goed gaat. Kortom, je moet in het leven altijd rekening houden met het niet perfecte plaatje, en jezelf als toekomstig ouder met al je intelligentie, vaardigheden en eventueel zelfs hulp daar ook tegen opgewassen achten.

    Voor het kind zelf is het helemaal niet gezegd dat het Downsyndroom sec een onoverkomelijk probleem zal zijn. Er zijn talloze en talloze goede voorbeelden. Dat argument is vaak wel het gebruikte excuus voor een abortus. Ik denk echter dat bij de keuze voor een abortus op die grond, ook meespeelt dat dan de vrees van de ouders voor het onbekende niet meer benoemd hoeft te worden. Ook al speelt die misschien stiekem wel de hoofdrol in alle emoties die in de korte beslistijd opspelen! OK, die vrees kan je simpelweg overkomen als ouder to be, en zal je in dat geval nu eenmaal beÏnvloeden. Maar die had grotendeels voorkomen kunnen worden door je wel degelijk voor te bereiden op een onvoorwaardelijk ouderschap. Ik vind die voorbereiding een rechtstreekse verantwoordelijkheid van mensen die er zelf voor kiezen om (wederom) ouder te gaan worden. En het kan maar zo zelfs een van de sleutels tot een misschien wel iets tolerantere maatschappij zijn, omdat je je bewuster bent van je eigen mogelijke kwetsbaarheden.

    Daarnaast – wat is het maatschappelijke effect op het bijna tot in perfectie medisch voorkomen van de geboorte van een kind met Downsyndroom zoals dat nu in bijvoorbeeld Denemarken gebeurt? Ik weet het natuurlijk ook niet precies, maar ik kan me wat zaken voorstellen. Bijvoorbeeld dat de maatschappij op termijn nog meer moet wennen aan degenen die per ongeluk wel geboren worden. Dat de maatschappij ze dan ook nog eens als een medische dwaling beschouwt. Dat ze beschouwd worden als iemand die niet had hoeven te gebeuren in plaats van als iemand met een aandoening die nou eenmaal zo af en toe voorkomt en voor wie dus ook een eerlijke plaats hoort te bestaan. Door je zo te focussen op een bepaalde groep met een bepaalde afwijking, kweek je intolerantie voor de niet als perfect beschouwde medemens in het algemeen. En als mensen gaan bepalen wat wel of niet perfect is, dan is daar voorlopig nog geen grens in zicht. Dat is een zeer ongewenste ontwikkeling. In mijn ogen dan.

    Als iemand met Downsyndroom bij de bakker zou moeten wachten totdat eerst alle andere mensen zijn geholpen omdat die mensen wel belangrijk en gewenst zijn, dan zou de wereld (terecht) op zijn kop staan. En dat gaat om een gevulde koek of een brood. Als het dan vervolgens om een veel belangrijker principe als “geboren mogen worden” gaat, is het echter ho stop. Je kunt immers ook voor de geboorte van het (misschien wel) helemaal perfecte kindje kiezen. OK…mogen die perfecte kindjes dan opeens wel eerst bij u? Met zulke ouders heb ik niet zo veel, al begrijp ik wel heel goed dat het maken van een verkeerde keuze vaak komt door een gebrek aan kennis en daarmee een overschot aan vrees.

    Eerlijke bewustwording en kennisvergroting bij gewone mensen over Downsyndroom vind ik dus voorlopig stukken belangrijker dan het alom promoten (en alom promoten is iets anders dan het medisch beschikbaar hebben) van een NIPT.

    Liked by 1 persoon

    • Mark, dat is prachtig verwoord. Ik denk ook dat de NIPT in de toekomst een rol zou kunnen vervullen binnen de Volksgezondheid. Te denken valt bijvoorbeeld aan foetale therapie. Maar een standaardisering van de NIPT met als primair doel het opsporen van Downsyndroom om abortus mogelijk te maken vind ik onwenselijk in een tolerante samenleving. De overheid stuurt hiermee een sterk negatief waarde oordeel. Wat er precies gaat gebeuren in een samenleving, daar weet ik ook het antwoord niet op. Wel weet ik dat ik, toen ik voor een tweede maal zwanger was van een kindje met Downsyndroom, ik meerdere malen de vraag kreeg ‘waarom kies je niet voor abortus’? Een vraag die mij overigens ook nu nog, in het bijzijn van mijn twee kinderen met Downsyndroom, wordt gesteld. Ik zou graag zien dat de honderden miljoenen Euros die gemoeid zijn met routine-invoering van de NIPT besteed worden aan promotie van inclusie en wederzijds begrip. Bedankt voor je reactie, Renate

      Liked by 1 persoon

  5. Pingback: Schrijf een brief als je vindt dat Downsyndroom erbij hoort | Down Pride

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s