Het recht op screening of het recht op een onbevooroordeelde toekomst

Beatrijs Ritsema in Vrij Nederland ‘het recht op screening’ deze week:

“Het gaat nog wel een stapje verder om de NIPT uit te bannen teneinde de diversiteit van de maatschappij op peil te houden. Dat betekent dat uit de populatie van aanstaande ouders een gering percentage zich moet opofferen en een downsyndroom kind krijgen ter wille van het overkoepelende diversiteitsideaal. Daar heeft niemand zin in. Het kan wel wezen dat downsyndroom-kinderen een zonnige natuur hebben en een gelukkig leven leiden, maar je kunt het mensen niet kwalijk nemen als ze hun ouderschap liever niet door down getekend zien.”

“Wie vindt dat selectieve down-abortus ontmoedigd moet worden, kan niet tegelijk vinden dat elke vrouw het recht heeft een gezonde foetus te aborteren als een kind haar toevallig niet uitkomt. Die NIPT is onontkoombaar.”

Een ongewenste zwangerschap aborteren is een andere discussie dan routinematige screening en selectieve abortus van een gewenst kind om reden van Down.

Prenatale screening en selectieve abortus zijn gebaseerd op eugenetica: een wetenschap die een waarde van leven probeert te voorspellen op alleen genetische informatie. Het gaat voorbij aan invloeden als onderwijskansen, gelijke rechten, liefde, voeding etc. op de ontwikkeling van mensen. Het is om deze reden in strijd met de ontwikkelde mensenrechten en antidiscriminatiewetgeving. Tevens rijst altijd de vraag wie er bepaalt wat meer of minder geschikte erfelijke eigenschappen zijn. Vooralsnog is er geen sprake van ‘vrije keuze’ hier want de de criteria (het screeningsaanbod) wordt in Nederland bepaald door de overheid en niet door de vrouw.

Het is natuurlijk onzin om waarde van leven alleen aan ‘goede genen’ te wijten. Als dat zo was waarom doet dan een kwart van Nederlandse jongeren aan zelfverminking? Ligt dat soms in hun genen? Wordt ouderschap hierdoor getekend? Moeten aanstaande ouders gewezen worden op dergelijke statistieken?

Het betoog van Beatrijs Ritsema draait erom dat de diagnose Down de ‘verkeerde uitslag’ inhoudt. Er wordt gesproken over ‘downies’, ‘downsyndroom-kinderen’,  ‘opoffering’ en ‘ouderschap getekend door down’. Bevooroordeelde, negatieve woorden die duidelijk blijk geven van een ‘niet-zo-vrije’ blik op kinderen met Downsyndroom. In India en China worden dagelijks meisjes geaborteerd omdat de geboorte van een meisje  ‘opoffering’ betekent voor ouders. Letterlijk kost een meisje geld als zij wordt uitgehuwelijkt (dowry) en de geboorte van een zoon betekent aanzien en financieel gewin voor ouders.

Dat houdt natuurlijk niet in dat vrouwen minderwaardig zijn aan mannen maar dat minder kansen voor vrouwen een door de maatschappij opgelegde achterstandspositie en ongelijkwaardigheid betekend. Moeder (en vader natuurlijk) worden houdt m.i. per definitie een stukje ‘opoffering’ in: dat je een stukje van jezelf opgeeft in ruil om een stukje verantwoording te dragen voor een nieuw leven. Down of geen Down, meisje of jongen. Dat zou ik persoonlijk niet omschrijven als ‘opoffering’ maar ‘liefde’.

Zoals vrouwen in India streven naar een volwaardige plaats in de samenleving vanuit een achtergestelde positie zo doen mensen met Downsyndroom dat in de Westerse wereld. Ik vraag me af wat Beatrijs Ritsema vindt als ‘het recht op screening’ geslacht zou bevatten, of homosexualiteit. Ik had eigenlijk wat minder ‘hokjesdenken’ en wat meer ‘echt vrij denken’ verwacht.

Nieuwe ontwikkelingen in screening stellen de samenleving voor nieuwe vragen: Die NIPT is zeker ontkoombaar als we voor ‘het recht op een onbevooroordeelde toekomst’ gaan kiezen en niet voor het (niet-realistische) streven van aanstaande ouders naar het ‘perfecte’ kind.

Renate Lindeman

Moeder en mensenrechtenactiviste

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s